Trà Vinh là mảnh đất có ba dân tộc cộng cư: Kinh, Hoa và Khmer... nên có nền văn hóa ẩm thực khá phong phú. Đất giồng xứ này được nhiều người biết đến qua các món ăn chế biến từ đuông đất, dế, bọ rầy, ve sầu... của đồng bào dân tộc Khmer đã được đồng bào Kinh và Hoa ưa thích.

Đầu tiên, khách phương xa hâm mộ là mắm Trà Vinh. Điển hình là bún nước lèo được pha chế từ mắm pro-hốc . Mắm cá chốt cũng là món ăn hấp dẫn. Xưa kia, khi kéo chài, người ta thường loại bỏ những con cá chốt ngạnh đâm đau thấu xương này. Nhưng từ nhiều chục năm nay, cá chốt kho tiêu, kho khô... trở thành món ngon. Đặc biệt, khi làm mắm, cá chốt cho người ta hương vị độc đáo, không thua kém các loại mắm đồng khác. Chỉ cần đi ngang hũ mắm đã nghe mùi thơm đến ứa nước bọt của nó phất vào mũi.

Là mảnh đất nước mặn và nước lợ nên trái bần ở miệt biển Trà Vinh nhỏ như trái ổi sẻ. Bần ổi rửa sạch, cắt thành lát mỏng vừa ăn hoặc xắt làm tư. Cuộn mắm cá chốt, bần ổi, rau thơm, chuối chát, khế, gừng... trong miếng bánh tráng, chấm nước mắm giấm đường, cắn một cái, bạn sẽ nghe vị mặn thơm của mắm xông lên cánh mũi. Còn vị cay của ớt thì xông lên đỉnh đầu. Nhưng vị chua chát của bần ổi sẽ làm “trôi” đi các vị khác...

Để có món mắm tép ngon, người ta dùng tôm đất còn sống (hoặc tép trấu còn sống) ngâm rượu gốc, vớt ra để ráo, cắt bỏ râu. Ớt và riềng xắt sợi, tỏi xắt lát mỏng. Đu đủ mỏ vịt xắt sợi, phơi hơi héo. Nếp nấu cháo đặc. Nước mắm nhĩ nấu tan đường, hòa với cháo nếp. Tép sắp vào keo, cứ 1 lớp tôm đất hoặc tép trấu là 1 lớp riềng, ớt, tỏi, đu đủ. Sau cùng, đổ hỗn hợp nước mắm cháo nếp đầy keo, đem phơi nắng khoảng 1 tuần là ăn được.

Mắm tép ăn với thịt ba rọi và tép tươi luộc chín kèm với bún, rau sống các loại, gói bánh tráng, chấm nước mắm giấm đường ớt. Nhưng món ngon như vậy vẫn chưa hài lòng các “đấng” sành ăn. Cho nên họ chịu khó “gia công” để món ăn này trở nên hấp dẫn và “lạ” với khách phương xa. Đó là tất cả “phép” ăn mắm tép vừa kể kèm với cá lóc nướng trui. Cá lóc nướng trui là món ăn dân dã có từ thời khẩn hoang, nổi tiếng gần xa. Để có món cá lóc nướng trui ngon, người ta chọn những con cá lóc sống vừa cỡ, vì cá lớn ăn xảm xì, còn cá nhỏ thì thịt nhão, không ngon. Cá để nguyên con, xỏ thanh tre tươi từ miệng vừa chí đuôi cá. Đầu thanh tre còn lại, nơi có đầu cá, cắm xuống đất, phủ rơm kín thân cá. Phủ rơm cũng đòi hỏi kỹ thuật cao: người phủ rơm phải ước lượng sao khi rơm cháy vừa hết thì cá cũng vừa chín tới. Nếu cá chín quá thì cá khét, nước ngọt trong thịt cá chẳng còn. Nếu rơm ít thì cá chưa chín, thịt nhão và tanh, ăn mất ngon... Khi cá vừa chín tới, dùng dao gạt bỏ lớp vảy cá cháy đen, đặt lên dĩa, dùng đũa xẻ bụng cá, tách xương sống cá ra. Vậy là mạnh ai nấy gắp thịt cá cho vào cuốn bánh tráng đã sắp sẵn nào rau thơm các loại, dưa kiệu, cùng mắm tép và một chút bún. Để món ăn thêm vị cay, họ “tăng cường” lát ớt sừng trâu và lát gừng non. Vị cay khác nhau của hai gia vị này khiến khứu giác và vị giác của bạn “nóng” nhưng ấm và có lợi cho sức khỏe.

Ở huyện Càng Long có 1 món cá rô kho tộ. Cá rô kho tộ thì đâu mà chẳng có. Ở địa phương này, cá rô kho tộ bỏ thật nhiều tiêu - ăn với cơm nóng thì no bụng lúc nào không hay. Nhưng món cá rô này không chỉ thuần túy ăn với cơm. Nó “lạ” ở điểm là ăn kèm với chuối già hương. Chuối già hương là loại chuối trái nhỏ, dài chưa đầy một gang tay, vỏ chuối có nhiều đốm màu nâu sậm, giống như vỏ trứng cút. Tép rang mặn ăn với chuối già bình thường khiến bữa cơm đạm bạc thêm ngon thì món cá rô kho tộ ăn kèm chuối già hương càng món hấp dẫn. Ăn bữa cơm kiểu này, bạn sẽ thấy vị mặn của muối, vị ngọt thịt cá rô hòa vị cay chảy nước mắt nước mũi của tiêu hình như được làm dịu lại trong vị ngọt mát và bùi của những miếng chuối già hương.

Nguồn: website báo Cần Thơ